Język - idee - wartości. Premierzy III RP (1989-2012) - OŚRODEK BADAŃ PRASOZNAWCZYCH

Przejdź do treści

Menu główne:

Język - idee - wartości. Premierzy III RP (1989-2012)

Badania OBP
SFERA PUBLICZNA W PRZEMÓWIENIACH PROGRAMOWYCH
PREMIERÓW III RP W LATACH 1989-2012
 
Raport obejmuje wyniki analizy sfery aksjologicznej dyskursu o Polsce obecnej w przemówieniach programowych (exposé)  premierów III RP w latach 1989-2012. Materiał badawczy zebrany na potrzeby projektu stanowią stenogramy wystąpień programowych premierów III RP z lat 1989–2012 , które uporządkowano w zbiór tekstowy. Pierwszym poziomem badań, których wyniki omówiono w tym artykule jest analiza ilościowa korpusu tekstowego. Na tym etapie jednostkę pomiaru stanowi wyraz, a intensywność określonych cech tekstu określono za pomocą liczby i zasięgów procentowych występowania poszczególnych wyrazów. W drugiej fazie badań wykonano analizę zawartości. W tej fazie badań jednostką analizy jest wypowiedzenie reprezentowane w tekście przez zdanie. Wyniki pomiarów statystycznych ujęto w listy frekwencyjne, które posłużyły badaniom dystrybucji (konkordancji) określonych wyrazów wraz z ich kontekstami. Następnie sprawdzono wybrane kolokacje najistotniejszych wyrazów, inaczej: „łączliwość” pewnych słów, co posłużyło rekonstrukcji wzorów współwystępowania określonych wyrazów, a tym samym było podstawą rekonstrukcji wzajemnych związków i wzorów współwystępowania określeń odnoszących się do osób, przedmiotów, cech, czynności, stanów itd. W końcowym etapie badań wykonano analizę czynnikową. W rezultacie naszkicowano mapę aksjologiczną badanych exposé, których podstawowymi elementami są miranda (to, co należy podziwiać) oraz kondemanda (to, co należy potępiać) oraz wyodrębniono główne nurtu dyskursu o sferze publicznej w Polsce w latach 1989-2012. 




Aaby utworzyć mapę dyskursu premierów III RP – zebrany materiał badawczy został poddany specyficznej procedurze, w której wzięto pod uwagę wyłącznie tendencje do współwystępowania poszczególnych kategorii. 
Wieloetapowa procedura [1] doprowadziła do skonstruowania mapy ilustrującej ogólny porządek dyskursu obecnego w wystąpieniach programowych premierów III RP w latach 1989-2012. Przedstawiona poniżej ilustrację należy traktować jak mapę, która zawiera skupiska wybranych kategorii reprezentujących główne nurty dyskursu. Odległości między nimi pokazują tendencje do współwystępowania kategorii analizy w badanym zbiorze tekstów.


Pierwszy etap opisywanej procedury polega na skonstruowaniu macierzy podobieństwa zawartości wszystkich 5,5 tys. przypadków (zdaniach). W tym celu dobrano w pary wszystkie kategorie (grupy wyrazów) i sprawdzono tendencje do współwystępowania każdej z nich z pozostałymi kategoriami. Drugim etapem prowadzącym do utworzenia mapy kategorii było hierarchiczne zgrupowanie badanych obiektów (na podstawie danych z macierzy podobieństwa) w określoną liczbę skupień. Do ich wygenerowania wykorzystano algorytm będący wariantem hierarchicznej metody grupowania, opartej na tzw. mierze odległości. Chodziło o to, aby wygenerować skupienia „kompaktowe”, to znaczy takie, w których najdalsza odległość między jakimikolwiek dwoma elementami tego samego skupienia będzie możliwie mała. Efektem finalnym opisywanej procedury jest przedstawienie utworzonych skupień w układzie graficznym. W tym celu przeprowadzono skalowanie wielowymiarowe i przedstawiano jego wynik na dwuwymiarowej mapie. Skalowanie to należy traktować jako środek do przedstawienia pewnych wzorów występowania badanych kategorii, a prezentacja danych w tej formie oczywiście nie jest doskonała. Ponieważ macierz podobieństwa może zawierać (przynajmniej potencjalnie) dużą liczbę wymiarów, ich prezentacja na płaszczyźnie dwuwymiarowej prowadzi do pewnych zniekształceń.


Pełna wersja raportu  jest dostępna  w archiwum OBP
Oprac. P. Płaneta
 
Copyright 2015. All rights reserved.
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego