Słowa kluczowe „Zeszytów” - OŚRODEK BADAŃ PRASOZNAWCZYCH

Przejdź do treści

Menu główne:

Słowa kluczowe „Zeszytów”

Raport o zawartości „ZP”
Zawartość „Zeszytów” z perspektywy słów kluczowych

 
Celem analizy wykonanej w tej części badań nad globalną zawartością „Zeszytów Prasoznawczych” jest wyodrębnienie swoistych cech – w ujęciu maksymalnie precyzyjnym – poszczególnych faz rozwojowych kwartalnika Ośrodka Badań Prasoznawczych.
 
Słowami kluczowymi danego tekstu (lub zbioru tekstów) nazywamy takie wyrazy, które pojawiają się w nim wyraźnie częściej niż w innych tekstach, tzw. korpusie referencyjnym, który przyjmujemy za podstawę porównania.

Słowami kluczowymi nie są słowa występujące w danym korpusie najczęściej, czyli słowa z wysokich pozycji listy frekwencyjnej, lecz słowa, których zasięg występowania w danym tekście jest większy, niż można się tego spodziewać analizując korpus referencyjny. Najważniejszym elementem analizy słów kluczowych jest właściwy dobór korpusu referencyjnego. Po pierwsze, korpus referencyjny musi być nieco większy od korpusu badanego, a po drugie, powinien reprezentować określony typ dyskursu, być próbą tekstów specyficznego rodzaju lub szczególnego stosowania języka. Lista słów kluczowych jako efekt porównania list frekwencyjnych badanego zbioru tekstów z listami frekwencyjnymi korpusu referencyjnego umożliwia wnioskowanie na temat tematyki, a nawet gatunku i stylu badanego zbioru przekazów tekstowych.
 

 
 

Faza 1. – “pospolitego ruszenia” – w latach 1958-1967
 
PUBLIKACJA–MASOWOŚĆ–ORGANIZACJA–KOLEKTYWIZM–PROFESJONALIZACJA–CZYTELNICTWO–HISTORIA–GRAFICZNOŚĆ–LITERATURA–ZSRR–POLONIA

W pierwszych latach (1958-1967) „Zeszytów Prasoznawczych” kluczowe były odniesienia do sfery publikacyjno-wydawniczej oraz organizacyjno-kolektywnej. Status kluczowy uzyskały też wyrazy denotujące badania nad masową komunikacją, masowym społeczeństwem i masową kulturą. Ważna była ponadto, z jednej strony, problematyka nadawcy (głównie z perspektywy dziennikarskiej i redakcyjnej  profesjonalizacji zawodowej), a z drugiej, problematyka odbioru (przede wszystkim w ujęciu czytelnictwa prasy). Wyjątkowy status uzykała w tym okresie tematyka historyczna, związki literatury z dziennikarstwem, ale także – co może być pewnym zaskoczeniem – ważne były treści dotyczącej układu graficznego prasy. Ten ostatni wątek świadczy o pionierskim charakterze „Zeszytów” w warunkach polskich. Problematyka zagraniczna na łamach kwartalnika OBP to, z jednej strony, sprawy radzieckie, lecz z drugiej, także odległe kraje, gdzie funkcjonowały skupiska Polonii. Wśród kluczowych nazwisk omawianego okresu pojawiają się znakomitości ze świata polskiej nauki i kultury. Chodzi tu m. in. o rodzinę Estraicherów, profesora Zenona Klemensiewicza oraz pionierkę polskiego prasoznawstwa Irenę Tetelowską.

 
Faza 2. – “pełnej profesjonalizacji” – w latach 1968-1990
 

Okres (a) 1968-1979
 
RECENZJA–PRASOZNAWSTWO–SPOŁECZEŃSTWO–NIEMCY–OBP–ŚWIAT–EUROPA ŚRODKOWO-WSCHODNIA–PROFESJONALIZACJA DZIENNIKARSKA–MEDIA ELEKTRONICZNE–MARKSIZM-LENINIZM
 
Z końcemlat 60. XX „Zeszyty Prasoznawcze” wchodzą w okres „pełnej profsjonalizacji”. W pierwszym okresie tej fazy, tj, w latach 1968-1979, rozwija się na lamach pisma dział recenzji, a kluczowy status uzyskuje także prasoznawstwo jako termin określający nową dziedzinę wiedzy. Naukowa refleksja nad mediami w tym okresie dotyczy szczególnie społecznego odbioru mediów, także elektronicznych. Autorzy publikujący na łamach „Zeszytów” nadal w dużym stopniu są zainteresowani profesjonalizacją dziennikarską. Jedną z cech swoistych zawartości kwartalnika w latach 70. XX wieku jest nacechowanie ideologiczne, czego dowodem jest kluczowy status słowoform denotujących marksizm-leninizm. Zauważalną część tekstów z zakresu problematyki zagranicznej na łamach czasopisma stanowią odniesienia do obydwu państw niemieckich, państw skandynawskich, a także krajów Europy Środkowo-Wschodniej i świata w ogóle.

 
Okres (b) 1980-1990
 
MEDIA ELEKTRONICZNE–ŚWIAT–NIEMCY–USA–RECEPCJA MEDIÓW–INSTYTUCJA–PROFSJONALIZM–HISTORIA–PROPAGANDA
 

W latach 1980-1990 na łamach „Zeszytów” mamy do czynienia z „ofensywą” tekstów poświęconych mediom elektronicznym, co wiąże się nie tylko z większym zainteresowaniem telewizją, ale także technologią wideo. Kwartalnik OBP w większym, niż wcześniej stopniu interesuje się globalizacją. Istotną nowością jest też wyższe – na tle innych okresów – zainteresowanie problematyką amerykańską, choć tematyka niemiecka jest nadal obecna na łamach pisma. W latach 80. kluczowy status osiąga słownictwo denotujące badania nad recepcją mediów masowych, skutecznością propagandy, studia z zakresu historii mediów i dziennikarstwa oraz instytucjonalnego rozwoju – także w wymiarze międzynarodowym – komunikacji masowej i badań nad komunikowaniem.

 
Faza 3. – “akademicka –  od 1991 r.
 

Okres (a) 1991-2000
 
EKONOMIA–RYNEK–TYTUŁ–MEDIA ELEKTRONICZNE–RELIGIA–TABLOID–AKSJOLOGIA–REGULACJA–PROFESJONALIZM–TECHNOLOGIA–POLITYKA–PARTIA–LOKALNOŚĆ–KOBIETA–EUROPA–ŚWIAT

Paradoksalnie, wraz z początkiem fazy „akademickiej” (od 1991 r.) „Zeszyty Prasoznawcze” wchodzą w „złote czasy rynku”. W latach 90. problematyka ekonomiki i rynku mediów (a nie tylko prasy drukowanej [oczywiście prasa drukowana, już nie tylko ogólnie, ale poprzez liczne, nowe inicjatywy wydawnicze również jest mocno obecna na łamach „Zeszytów”, a świadczy o tym kluczowość różnych form wyrazu ‘tytuł’ (prasowy)], ale też mediów elektronicznych) stanowi najbardziej wyrazistą część zawartości pisma. Transformacja systemu medialnego znajduje swoje potwierdzenie na łamach kwartalnika także w kluczowości słownictwa denotującego sferę polityczną, zwłaszcza (wielo)partyjność systemu politycznego (i jego relacji z mediami) oraz obszar regulacji medilanej, nie tylko prawnej, ale też etycznej. Kluczowa jest też – na tle innych okresów – lokalność (spcacjalizacja), rozumiana nie tylko geograficznie, ale także tematycznie, czego dowodem jest kluczowy status różnorodnych form słowa ‘kobieta’ co oddaje duże zainteresowanie jednym z bujnie rozwijających się wówczas na rynku polskim segmentów prasy. Kolejnym kluczowym wymiarem transformacji mediów w Polsce (ale też Europie i świecie) jest wymiar technologiczny. Ostatnim – ale prawdopodobnie najważniejszym – wymiarem transformacji lat 90. XX wieku jest sfera aksjologiczna. Kluczowość słownictwa denotującego sferę wartości – w ekonomii, polityce, instytucjach medialnych, zawodzie dziennikarskim itd. itp. – jest bezsprzecznie najbardziej wyrazistym znakiem nowych czasów, co – w pewnym uproszczeniu – stanowiło centrum zainteresowań autorów publikujących na łamach kwartlanika OBP.
 

 
Okres (b) – po 2001 r.
 
GLOBALIZACJA–MEDIOZNAWSTWO–TEORIA–ORIENTACJA–KONCEPCJA–PUBLIC RELATIONS–KONWERGENCJA–MULTIMEDIA–FOTOGRAFIA–KOMIKS–REALITY SHOW–MUZYKA–AKSJOLOGIA–OBRAZY ŚWIATA–RYNEK–MEDIA ELEKTRONICZNE–KOMUNIKOWANIE POLITYCZNE–HISTORIA–ŚWIAT–POLSKA

Słowa kluczowe zawartości „Zeszytów” opublikowanych po 2001 r. stanowią ilustrację kliku zasadniczych przewartościowań linii programowej pisma. Bez wątpienia autorzy „Zeszytów” częściej odnoszą się do globalizacji, co niekoniecznie oznacza większe – na tle epok poprzednich – zainteresowanie konkretnymi, zwłaszcza egzotycznymi, krajami, narodami i ich mediami. Następną wyraźną zmianą jest kluczowośc terminu ‘medioznawstwo’, który – prawdopodobanie ostatecznie, choć niekoniecznie zasadnie – wyparł pojęcia ‘prasoznawstwa’ rozumianego jako nauka o masowych mediach o charakterze periodycznym. Bezsprzecznie można tez zidentyfikować w zawartości „ZP” renesans zainteresowania teoretycznym wymiarem nauki o komunikowaniu. Świadczy o tym kluczowy status wyrazów takich jak – prócz wyrazu  ‘teoria’ – ‘orientacja’, ‘koncepcja’ itp. A zatem kolejne pokolenie badaczy zjawisk komunikacyjnych redefiniuje, konstruuje, rozwija lub falsyfikuje klasyczne paradygmaty nauki o komunikowaniu w nowych czasach w warunkach gruntownej zmiany komunikacji i mediów, w tym komunikowania politycznego, mediatyzacji, medialnych obrazów świata, aksjologicznego wymiaru komunikacji społecznej. Wśród słów kluczowych naszych czasów w ogóle, a nie tylko opisywanej części zawartości „Zeszytów” są konwergencja i multimedialność. Po 2001 r., częściej, niż w poprzednich okresach pisano o public relations, reality show, muzyce, komiksie i fotografii, co świadczy o istotnej zmianie profilu kwartalnika: od badań nad mediami masowymi do multimedialnych badań nad komunikacją, zwłaszcza w przestrzeni nowych mediów cyfrowych. Jednocześnie należy odnotować, że w XXI wieku autorzy ‘Zeszytów” nadal interesują się – co zrozumiałe – rynkiem mediów, ale także – co może dla niektórych być zaskoczeniem – historią mediów i komunikacji.

Oprac. P. Płaneta
 
Copyright 2015. All rights reserved.
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego